Konwencja o prawach dziecka i Deklaracja Praw Dziecka

Jednym z ważniejszych aktów prawnych w zakresie regulacji praw dziecka jest Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz.U. 1991 nr 120 poz. 526 r., dalej jako: Konwencja). Już z preambuły Konwencji wynika, że dziecko dla pełnego i harmonijnego rozwoju swojej osobowości powinno wychowywać się w środowisku rodzinnym, w atmosferze szczęścia, miłości i zrozumienia. Ponadto dziecko powinno być w pełni przygotowane do życia w społeczeństwie jako indywidualnie ukształtowana jednostka, w duchu pokoju, godności, tolerancji, wolności, równości i solidarności.

Jakie są prawa dziecka?

W dniu 20 listopada 1959 r. została uchwalona Deklaracja Praw Dziecka przez Zgromadzenie Ogólne ONZ. Do najważniejszych zasad deklaracji i podstawowych praw dziecka należą:

• ZAKAZ DYSKRYMINACJI 
• DOBRO I ROZWÓJ DZIECKA 
• PRAWO DO NAZWISKA I OBYWATELSTWA
• DOBRODZIEJSTWA 
• OCHRONA DZIECI Z UPOŚLEDZENIAMI
• PRAWO DO NAUKI 
• OCHRONA DZIECKA PRZED WYZYSKIEM
• PRAW WYBORU ŚCIEŻKI ŻYCIOWEJ 
• PRAWO DO WYPOWIEDZI 
• PRAWO DO INFORMACJI 
• PRAWO DO PRYWATNOŚCI 
• DOSTĘP DO RÓŻNYCH MEDIÓW 
• OCHRONA PRZED PRZEMOCĄ 
• PRAWO DO OPIEKI MEDYCZNEJ 
• PRAWO DO ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO 
• PRAWO DO WYPOCZYNKU 
• PRAWO DO OCHRONY PRZED NARKOTYKAMI 
• OCHRONA PRZED WYZYSKIEM SEKSUALNYM 
• OCHRONA PODCZAS WOJEN 
• PRAWA DZIECI PODEJRZANYCH O POPEŁNIENIE PRZESTĘPSTWA

Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka

10 grudnia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka, ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w 1948 roku w rocznicę podpisania Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka.

Jakie rodzaje praw ma człowiek?

Prawa człowieka wynikają z przyrodzonej godności człowieka. Przysługują każdemu bez względu na jakiekolwiek wartości czy cechy. Prawa człowieka wprost wiążą się więc z zakazem dyskryminacji i nierównym traktowaniem kogokolwiek w życiu społecznym, rodzinnym, zawodowym i gospodarczym. Praw człowieka nie można się zrzec, mają one bowiem charakter niezbywalny, są nam przypisane (jako człowiekowi z natury) i tym samym nikt nie może ich nam odebrać. Oczywiście prawa człowieka w pewnych sytuacjach mogą być ograniczane. Dzieje się to jednak tylko w ściśle określonych sytuacjach.

Można więc przyjąć, że prawa człowieka mają charakter: powszechny, naturalny, przyrodzony, niepodzielny, niezbywalny, nienaruszalny.

Podstawowe prawa człowieka to prawa obywatelskie i polityczne. Do najistotniejszych należą między innymi:

• prawo do życia, wolność, bezpieczeństwo osobiste, zakaz tortur, prawo do sądu, wolność sumienia i wyznania, wolność słowa, prawo do prywatności, prawo do sądu, prawo do obywatelstwa, prawo do wolnych wyborów, wolność zgromadzeń i stowarzyszeń.

Społeczne prawa człowieka to m.in.:

• prawa pracownicze obejmujące zakaz pracy przymusowej, zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu, prawo do godziwych warunków pracy, godziwego wynagrodzenia oraz równego wynagrodzenia za pracę równej wartości, prawo do organizowania się, do strajku,
• prawo do ochrony socjalnej oraz prawo do ochrony zdrowia oznaczające prawo do zabezpieczenia społecznego na wypadek choroby, starości, niezdolności do pracy, bezrobocia oraz prawo do pomocy społecznej,
• prawo do edukacji to prawo do bezpłatnej nauki na szczeblu podstawowym, dostęp do szkolnictwa wyższego oraz do wsparcia w celu ułatwienia dostępu do edukacji,
• prawa rodziny obejmujące prawo rodziny i poszczególnych jej członków do ochrony prawnej, społecznej i gospodarczej, prawo do ochrony macierzyństwa, prawo dzieci do ochrony przed wszelkimi formami eksploatacji,
• prawa w dziedzinie kultury obejmujące prawo udziału w życiu kulturalnym i korzystania z postępu naukowego, ochronę praw autorskich.

Organizacje zajmujące się ochroną praw człowieka:

Niektóre organizacje zajmujące się ochroną praw człowieka: Amnesty International, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Human Rights Watch.