POROZUMIENIE BEZ PRZEMOCY

Porozumienie Bez Przemocy, to metoda komunikacji opracowana przez amerykańskiego psychologa Marchalla Rosenberga, która zakłada, że w komunikacji wyrażamy się w sposób szczery, a komunikaty drugiej osoby odbieramy empatycznie. W zrozumieniu tego podejścia istotną rolę odgrywają cztery elementy Porozumienia Bez Przemocy.

1. Spostrzeżenie, obserwacja (jest to rzeczowe stwierdzenie faktu czy zachowania, pozbawione jakiejkolwiek oceny).

2. Uczucia, emocje (odnoszą się do odczuć, jakie wywołuje w nas spostrzeżone zachowanie. Może to być smutek, radość, lęk, ekscytacja czy irytacja).

3. Potrzeby (to potrzeby, które wynikają z uczuć, jakie dane zachowanie w nas budzi).

4. Prośba (wyraża prośbę o konkretne działanie drugiej osoby, które ma zaspokoić nasze potrzeby).

Model PBP w szkole może być realizowany na wiele sposobów. Zainicjowanie działań i modelowanie zachowań zgodnych z PBP należy do nauczycieli. Co można zrobić?

    a) zacząć od siebie i wprowadzić ten model nie tylko w pracy w szkole, ale także w życiu prywatnym. Wtedy stajemy się autentyczni, a to warunkuje wpływ wychowawczy. Nikogo nie nauczymy porozumiewania się bez przemocy podczas kilku godzin wychowawczych;

           b) modelować i propagować wśród uczniów „język żyrafy”;

           c) zachęcać uczniów do rozwijania swoich kompetencji osobistych, szczególnie asertywności i empatii;

           d) zachęcać uczniów do samodzielnego rozwiązywania problemów, konfliktów, dając szansę na kreatywność i budowanie poczucia wartości i wysokiej samooceny;

           e) wypracować z uczniami model PBP, oparty na czterech krokach. Może to wyglądać tak: „Każdy człowiek ma prawo do uczuć i do realizacji swoich potrzeb, te prawa są równe. Nikt nie może stawiać swoich potrzeb ponad prawa innych osób. Komunikując się z kolegami/koleżankami/nauczycielami:

~ słuchaj uważnie i obserwuj rozmówcę bez oceniania i interpretowania jej słów,

~ rozpoznaj lub zapytaj rozmówcę o uczucia, które mu podczas rozmowy towarzyszą,

~ wysłuchaj lub zapytaj, jakiej pomocy potrzebuje,

~ wysłuchaj i szczerze odpowiedz na jego prośbę.

Pamiętaj, nie zawsze będziesz w stanie spełnić prośbę koleżanki/kolegi, tak samo jak Twoje prośby nie zawsze mogą zostać spełnione. Uwzględnij to, zanim zaczniesz rozmowę”;

         f) organizować w szkole różnorodne projekty, akcje, działania, mające na celu rozwijanie kompetencji uczniów (także nauczycieli i rodziców) w PBP. Przykłady:

~podczas godzin do dyspozycji wychowawcy wprowadzać elementy Treningu Umiejętności Społecznych: scenki, rozmowy i ćwiczenia dotyczące trudnych sytuacji, praca z emocjami, radzenie sobie z agresją i innymi zachowaniami, które nie są akceptowalne społecznie itd.;

~włączać temat PBP do projektów edukacyjnych, zajęć rozwijających, specjalistycznych (rewalidacja, socjoterapia, terapia pedagogiczna, zajęcia dodatkowe itd.);

~zaopatrzyć bibliotekę szkolną w książki dotyczące porozumienia bez przemocy, akceptacji siebie i innych, emocji, tolerancji, trudnych sytuacji i strategii radzenia sobie z nimi;

~warsztaty dla uczniów (rodziców, nauczycieli), podczas których mogą ćwiczyć komunikację bez przemocy, odgrywać scenki, które podpowiadają sposoby rozwiązywania konfliktów, a także sposoby wyrażania potrzeb i próśb.